Nog meer reuzen in Nederland


In vergelijking met Belgie, Frankrijk en Spanje steekt Nederland nogal af wat het aantal reuzen betreft. En hoewel de Federatie een mooi aantal leden kent (met 27 reuzen) moeten er veel meer reuzen in Nederland zijn. Sommige zijn nog actief, soms slapen ze of nog erger ... ze zijn gewoon kwijt geraakt of verdwenen.

In het jaar 2020 heeft de Reuzenfederatie het plan opgevat om te zoeken naar nog bestaande of slapende reuzen en er een korte beschrijving over vast te leggen. Afgelopen jaar heeft een schrijven naar veel archieven van gemeenten, regio's, provincies en bisdommen, een groot aantal reacties met informatie opgeleverd. In de komende maanden zullen we regelmatig informatie over deze reuzen aan onze site toevoegen.


Almelo

Herman Finkers

Reeds in de jaren 50 van de vorige eeuw, waren er al 2 reuzen in Almelo, met de namen Jan en Marie. Ze gaven kleur aan de jaarlijkse barderie. Ze raakten echter in onbruik.

In 2012 werd een straattheater-festival georganiseerd tussen 12 plaatsen in Overijssel. Daarbij werd uit iedere plaats een markant persoon uitgebeeld als reus. In Almelo werd gekozen voor Herman Finkers en in Wierden voor Dika, een bekende revue-artieste. De oude reuzen Jan en Marie waren opgeslagen maar voor dit doel aangepast en verbouwd; oa. met de afbeelding van Herman; inclusief een stoplicht. Dit laatste naar aanleiding van een uitspraak van Finkers: 'Een stoplicht sprint op rood, een ander weer op groen, in Almelo is altijd wat te doen'.

Wat is er gebeurd met Herman? Herman is opgeslagen in het museum 'Van katoen en nu'. De reus is te groot om permanent ten toon gesteld te worden. Bij gelegenheid of specifieke tentoonstelling kan hij mogelijk ingezet worden. Dat geldt ook voor Dika.

Met de overige 10 reuzen is het overigens niet goed afgelopen. Omdat het eenmalige bouwsels waren, waren deze niet robuust genoeg om een lang leven beschoren te zijn.


Dordrecht

Hanneken van Dordt

Er is een afbeelding van Hanneken van Dordt op een tekening uit 1545. Bij de Groote Brug (nu Boombrug) stond een beeld van Hanneken en waakte er in de middeleeuwen over de stad. Vanuit haar positie had zij zicht op het scheepvaartverkeer van en naar de stad. Het was een flink beeld, met een stadsvaandel. In 1574 komt haar naam nog een keer voor in geschiedverhalen en in 1617 zou het beeld zijn gesloopt om ruimte te maken voor stadsuitbreiding. Moeten we nu wel of niet twijfelen aan haar bestaan?

Voor het 800-jarig bestaan van de stad was het plan opgevat om een nieuwe variant van het beeld te plaatsen op ongeveer dezelfde plaats, maar dit is in 2021 niet doorgegaan omdat men bang was dat de nieuwe variant, een stoorzender zou zijn voor het radargebruik in de haven en omgeving.

Er wordt naarstig gezocht naar een nieuwe lokatie om het beeld, dat geheel door sponsoring is gefinancierd, alsnog een plaats in de stad te geven.


Hilvarenbeek

Hildewaris

Reus Hildewaris werd in 2009 in het bevolkingsregister van de gemeente ingeschreven, maar helaas was het sprookje 10 jaar later afgelopen. Het genootschap achter de reus bestaat nog steeds, maar binnen de gemeente Hilvarenbeek was weinig draagkracht. Het ontbrak aan jeugdig elan om deze traditie voort te zetten.

De start van de reus was mooi, want er waren enkele innovaties aangebracht die uniek waren. Het kijkgat, waar de dragers normaal door heen kijken om de weg te kunnen volgen, was verdwenen en vervangen door een camera en monitor van binnen. Er was ook een microfoon aanwezig om toeschouwers toe te kunnen spreken. Ook was er beweging in de romp en het hoofd van Hildewaris mogelijk. Ten slotte was er een poppenspel onder de rokken verborgen. Voor of na een stoet, of tijdens het wachten kon daarmee het verhaal van Hildewaris op straat uitgevoerd worden.

Momenteel is er overleg met het Cultureel Centrum Elcerlyc om de reus weer ten toon te stellen, zodat hij zichtbaar blijft voor Hilvarenbeek.


Kimswerd

Greate Pier

Uit sagen en overleveringen van verhalen zullen er zeker ook reuzen in Friesland zijn geweest. Een heeft het tot de status van echte reus gebracht en dat was Greate Pier of Grutte Pier, zoals in het Fries dialect.

Hij was omstreeks 1500 boer te Kimswerd, maar verloor zijn gezin en huis door plundering en brandstichting door huurlingen van de graven van Holland, die Friesland wilde veroveren. Hij richtte een leger op van arme boeren en verarmde edelen om te strijden tegen dit geweld maar was ook leider van een kapersvloot op de Zuiderzee. Hij overleed in 1520.

Ook als reus ging het niet helemaal goed. De enthousiaste vereniging werd na het maken van de reus al gelijk geconfronteerd met diefstal en dus moesten zij opnieuw beginnen. De vereniging heeft zo'n 10 jaar bestaan. Er was niet tijdig aan verjonging in het ledenbestand gewerkt.


Utrecht

Katrijn en Maarten

Soms levert een zoektocht naar reuzen niet helemaal op wat je wilt. Hoe gaat het met deze stadsreuzen uit Utrecht? We hebben een foto en we weten dat ze bestaan hebben. In 1992 waren beide reuzen te gast in Matadepera (bij Barcelona). En in 1993 hadden ze een eigen stoet door Utrecht met wel 60 reuzen uit binnen- en buitenland.

Maarten staat voor de stadspatroon van Utrecht: St. Martinus. Hij staat bekend om het delen van zijn legermantel aan een bedelaar die het koud had. Er zijn in Utrecht heel wat symbolen die naar de stadpatroon verwijzen. Katrijn is een ander verhaal. Een nogal rebelse tante: Trijn van Leemput. Kasteel Vredenburg werd gebouwd door Karel V, maar aan het begin van de 80-jarige oorlog ingenomen door de Spanjaarden. Het lukte om de Spanjaarden te verdrijven en de bewoners van Utrecht wilde het kasteel slopen. De Staten van Utrecht, waren hierop tegen, maar verzetsheld Trijn van Leemput gaf persoonlijk het signaal aan de burgers om het kasteel dan maar zelf af te breken.

Waar zijn Trijn en Maarten? Een zoektocht naar hen leverde na 1993 geen teken van leven meer op. Het is dus onduidelijk wie in Utrecht er nog iets weet van deze reuzen. We speuren gewoon verder.

Wordt (waarschijnlijk) vervolgd.